Daarnaast was er de gelegenheidsversiering voor de processie, bij de jaarlijkse processie(s) van de parochie of bij uitzonderlijke vieringen zoals jubilea. Midden 19de eeuw konden de buurtgenootschappen van stadswege zelfs rekenen op een aanmoedigingsprijs. Slechts voor de processie haalde het genootschap de kostbaardere zilveren sierstukken voor het beeld naar boven. De koperen kroontjes en scepter(s) waarmee Moeder en Kind het gedurende het jaar moesten stellen, maakten plaats voor grotere zilveren exemplaren. In navolging van de eigenlijke processiebeelden werden in dezelfde materialen enkele symbolen als extra opsmuk toegevoegd: een druiventros in half reliëf en een sleutel werden aan haar arm gehangen. Een middeleeuwse hymne, gebaseerd op Sir.24:17, heeft het over Maria als een wijnstok waar Jezus als 'volle vruchten' aan gegroeid is. In een andere oude hymne wordt Maria genoemd: 'sleutel van David', de sleutel die de hemel opent. En in de Apocalyps waar de sleutel voorkomt als symbool van de zeggingsmacht over het dodenrijk, wordt er ook eenmaal 'de draak, de oude slang' mee opgesloten (Apoc.20:1-2): nogmaals een teken van overwinning op het kwaad.

Bovendien werden Maria en Kind zelfs speciaal feestelijk uitgedost met een kleed. De doordeweekse lantaarn verving men door een grote, vernikkeld of verzilverd: de zogeheten processielantaarn. Bloemen, guirlandes en festoenen, papieren versiering, zelfs minischilderijtjes en lampions toverden het beeld om tot een heuse straatkapel. Zeker als het rustaltaar voor het Heilig Sacrament er werd opgesteld, kon de decoratie niet exuberant genoeg zijn. Ook in de stegen, waar de processie niet voorbijkwam, genoten de kapelletjesbeelden eenmaal per jaar een kleurrijke opsmuk. Hiermee konden de bewoners van de door armoede getekende binnenplaatsen even hun alledaagse ellende vergeten. Sommige stegen, zoals de Zwanengang, groeiden met hun feestelijke aankleding in de 19de eeuw zelfs uit tot een ware attractieplek.

Rudi Mannaerts is kunsthistoricus